Khối 9_ Đề thi thử lần 2_ THCS & THPT Nguyễn Tất Thành_ 2025 – 2026
| BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI | KỲ THI THỬ TUYỂN SINH VÀO LỚP 10 TRƯỜNG THCS&THPT NGUYỄN TẤT THÀNH NĂM HỌC 2026 – 2027 Môn: Ngữ văn |
I. PHẦN ĐỌC HIỂU (4.0 điểm)
Đọc văn bản sau:
(Tóm lược: Gia đình My trải qua nhiều biến cố khi cha cô – từng là phi công nhưng bị tai nạn và trở nên tàn tật, sống dựa vào sự chăm sóc của My. Mẹ My, vì những mâu thuẫn và khoảng cách trong quan điểm sống, đã ly hôn và rời xa cha con cô. My chấp nhận từ bỏ công việc và đam mê cá nhân để toàn tâm chăm sóc cha, gánh vác trọng trách gia đình.)
Có tiếng xe máy nổ và xa dần. My chậm rãi bước vào nhà. Căn phòng nhỏ của cô chưa bật đèn và đầy mùi thuốc vẽ. Ở góc phòng cạnh cửa sổ mở ra vườn, tấm toan trắng hắt sáng mờ mờ. My lần từng bước trong bóng tối đến trước giá vẽ và ngồi xuống. Cô đưa những ngón tay nhỏ chạm khẽ lên mặt toan. Hơn một năm nay cô đã đợi chờ những mảng màu kỳ diệu từ đâu đó sau tấm toan hiện về. Nhưng mỗi lần vẽ xong cô lại càng thấy thất vọng hơn. Cô đã điên khùng rạch nát không biết bao nhiêu tấm toan. Và cũng đã bao nhiêu lần cô gục khóc trên giá vẽ. Cô khóc không phải vì sự thất bại trong nghệ thuật. Nói đúng hơn, chưa bao giờ cô theo đuổi một thành công nào đó trong nghệ thuật. Cô chỉ vẽ như cô cần phải vẽ. Cô khóc vì sự bất lực trong tình yêu của cô đối với người cha bệnh tật.
Cha cô vốn là một phi công lái máy bay quân sự trong chiến tranh. Sau giải phóng ông chuyển sang lái máy bay dân sự. Sau mỗi chuyến bay trở về, ông say đắm kể cho mẹ con cô nghe về những vùng trời ông đã đi qua. Ông quen thuộc những vùng trời tưởng như vô định ấy như mảnh vườn nhỏ của gia đình ông, hoặc như làng quê ông bên bờ sông Hàn. Nhiều đêm, những câu chuyện của người cha đã đưa cô đến những vùng trời ấy trong giấc mơ.
Cô gặp những đứa bé trong suốt vừa bay vừa hát bên những bông hoa lạ.
– “Hoa này là hoa gì, bạn nhỉ?”, cô hỏi.
– “Hoa Anh My”, những đứa bé đồng thanh nói như hát.
– “Ồi! Cùng tên với mình đấy – Cô thích thú kêu lên – Thế những con chim vàng óng kia là chim gì?”
– “Chim Tao Linh đấy”.
– “Tao Linh à, mình chưa bao giờ nghe nói đến loài chim này – Cô hơi nghiêng đầu và nhíu mày. Rồi cô nhoẻn miệng cười và nói – Ba mình cũng hay bay qua đây, các bạn có biết không?”
[…]
Khi My vừa kết thúc năm học cuối cùng thì cha cô bị tai nạn giao thông và bị liệt nửa người. Biết bệnh tình của người cha khó có thể hồi phục, My quyết định ngừng xin việc làm. Cô mở lớp dạy vẽ và tiếng Anh cho bọn trẻ con cùng phố để kiếm tiền sinh sống và có thời gian chăm sóc cha. Đêm đêm cô thường phải thức giấc nhiều lần để trở mình cho cha và giúp ông tiện tiểu. Và ngày ngày, khi hoàng hôn từ từ buông xuống, ông lại yêu cầu cô đỡ ông ngồi vào chiếc ghế bành bọc vải nhung để nhìn về phía vòm trời nho nhỏ qua ô cửa sổ. Khi bóng tối đã trùm kín căn phòng thì người cha thì thầm: “Vùng trời… vùng trời, cha muốn trở lại… vùng trời”. Những lúc ấy, giọng người cha lạ lùng và xa xăm. Cô cảm thấy rùng mình và thương cha vô hạn.
Một đêm trong căn phòng của cô đầy mùi thuốc vẽ, trong đầu cô lóe lên ý nghĩ mang lại cho người cha vùng trời của ông về trên toan. Sau ý nghĩ ấy, cô lao vào giá vẽ. Cô vẽ trong sự hoảng sợ mộng mị và mơ hồ về người cha. Và suốt hơn một năm qua cô đã vẽ, đã thất vọng và đã khóc.
Đêm đêm, cô đứng lặng hàng tiếng đồng hồ bên cửa sổ nhìn mãi vào vùng trời có những ngôi sao bé bỏng, rời rạc và đầy bí ẩn kia. Cô như thoáng nghe thấy tiếng nói thì thầm của những ngôi sao và những vầng mây bạc trong những đêm sáng trăng. Cô nghe thấy cả tiếng bầy kiến gọi nhau trên những song cửa sổ trong cuộc hành trình muôn đời không ngủ của bầy kiến. Cô nghe thấy cả tiếng con chuột lo đèn rơi từ giàn gác xuống vườn. Một cảm giác lặng lẽ và bạc trắng lan tỏa khắp cơ thể cô. Cô lao vào giá vẽ và vẽ cho đến khi tưởng chừng như kiệt sức. Để rồi sáng sau tỉnh giấc, cô lại khóc cho những mảng màu lạnh lẽo và bất động.
[…]
Khi người cha trở lại giấc ngủ, cô đứng dậy tắt đèn và trở lại phòng mình. Cô bước trang nghiêm và quyết liệt đến bên giá vẽ. Cô nhìn xuống và nhìn ra cửa sổ. Những ngôi sao như đang bay về. Hình như đêm nay có trăng non. Những song gỗ cửa sổ ánh lên. Cô ngửi thấy hương Anh My, tiếng hót của bầy Tao Linh, tiếng rì rít của bầy trẻ trong suốt như pha lê. Đến gần trưa hôm sau My mới tỉnh dậy. Khi vẽ xong cô kiệt sức và gục xuống sàn nhà. Cô mở mắt ngơ ngác. Nắng tràn ngập ô cửa sổ phòng cô. Cô nhìn vào bức tranh và kinh ngạc. Cô nhận thấy có bóng cha cô trong suốt đang bay trong đó. Cô nhớ đến cha. Cô vội chạy sang phòng cha. Người cha nằm yên lặng. Gương mặt ông như đang trôi trong vô tận.
Người cha đã trút hơi thở cuối cùng khi My vẽ xong nét vẽ cuối cùng.
(Nguyễn Quang Thiều, Bầu trời của người cha,
Trích Tuyển tập Truyện ngắn Nguyễn Quang Thiều, NXB Hội Nhà văn, 2016)
Câu hỏi:
Câu 1 (0.5 điểm). Xác định ngôi kể của văn bản.
Câu 2 (0.5 điểm). Khi biết bệnh tình của cha, My đã làm gì?
Câu 3 (1.0 điểm). Nêu tác dụng của biện pháp tu từ so sánh trong câu “Có thấy đôi mắt người cha càng tròn như tấm toan chờ đợi”.
Câu 4 (1.0 điểm). Nêu nguyên nhân My khóc?
“Cô khóc không phải vì sự thất bại trong nghệ thuật. Nói đúng hơn, chưa bao giờ cô theo đuổi một thành công nào đó trong nghệ thuật. Cô chỉ vẽ như cô cần phải vẽ. Cô khóc về sự bất lực trong tình yêu của cô đối với người cha bệnh tật.”
Câu 5 (1.0 điểm). Nêu bài học sâu sắc nhất.
II. PHẦN VIẾT (6.0 điểm)
Câu 1 (2.0 điểm). Viết đoạn văn (khoảng 200 chữ) cảm nhận về nhân vật My trong văn bản được dẫn ở phần Đọc hiểu.
Câu 2 (4.0 điểm).
“Với những người thân trong gia đình, yêu thương thôi chưa đủ mà cần có thêm sự thấu cảm”.
Hãy viết bài văn nghị luận xã hội (khoảng 500 chữ) trình bày suy nghĩ về ý kiến trên.
ĐÁP ÁN THAM KHẢO
I. PHẦN ĐỌC HIỂU (4.0 điểm)
Câu 1 (0.5 điểm). Ngôi kể của văn bản là ngôi kể thứ 3.
Câu 2 (0.5 điểm). Khi biết bệnh tình của cha, My đã quyết định ngừng xin việc làm, mở lớp dạy vẽ và tiếng Anh cho bọn trẻ con cùng phố để kiếm tiền sinh sống và có thời gian chăm sóc cha.
Câu 3 (1.0 điểm).
– Chỉ ra biện pháp tu từ: ví “đôi mắt người cha” với “tấm toan chờ đợi”.
– Tác dụng:
+ Biện pháp tu từ so sánh làm cho câu văn thêm sinh động, gợi hình, gợi cảm.
+ Nó gợi tả sinh động và chân thực ánh nhìn đầy khắc khoải, mòn mỏi và trống rỗng của người cha tàn tật. Đồng thời, thể hiện khát vọng cháy bỏng của người cha muốn được trở lại “vùng trời” của mình; nhấn mạnh áp lực vô hình và sự day dứt trong tâm hồn My khi cô tự biến mình thành người cầm cọ, khao khát vẽ lại bầu trời ấy để lấp đầy sự trống rỗng trong đôi mắt cha.
+ Từ đó, ta còn thấy được thái độ trân trọng, ngợi ca trước sự hi sinh, lòng hiếu thảo và sự thấu hiểu của nhân vật My với cha.
Câu 4 (1.0 điểm).
– Nguyên nhân trực tiếp: My khóc vì sự “bất lực”. Cô không thể vẽ được một bức tranh như ý nguyện để mang “vùng trời” về cho người cha tàn tật của mình.
– Nguyên nhân sâu xa: Đó là giọt nước mắt của tình yêu thương bao la và lòng hiếu thảo tận cùng. Nghệ thuật với cô không phải để tìm kiếm danh vọng hay thành công, mà là phương tiện duy nhất để xoa dịu nỗi đau của người cha. Sự bất lực trên giá vẽ chính là nỗi đau đớn khi nhận ra giới hạn của bản thân trước bi kịch của người thân yêu.
Câu 5 (1.0 điểm).
* Dung lượng: khoảng 8 – 10 dòng
* Cách làm:
– Bước 1: Giới thiệu bài học
Bài học sâu sắc nhất rút ra từ văn bản là: tình yêu thương chân chính trong gia đình không chỉ dừng lại ở sự chăm lo về mặt vật chất hay sức khỏe mà quan trọng hơn cả là sự thấu cảm tận cùng đối với những góc khuất, nỗi đau và khát vọng tinh thần của người thân.
– Bước 2: Lý giải
+ Trong câu chuyện, tình yêu của My dành cho cha không chỉ là nghĩa vụ chăm sóc sinh hoạt thường ngày mà còn là sự thấu hiểu sự ngột ngạt, bế tắc của một người cựu phi công nay bị giam cầm trên giường bệnh, luôn khắc khoải khao khát được trở lại “vùng trời”.
+ Hành động My vắt kiệt sức lực bên giá vẽ để hoàn thành bức tranh bầu trời, xoa dịu đôi mắt hụt hẫng của cha là đỉnh cao của sự thấu cảm. Điều đó chứng minh rằng chỉ khi ta biết đặt mình vào vị trí của người khác, tình yêu thương mới thực sự đem lại sự bình yên và cứu rỗi cho những tâm hồn tổn thương.
– Bước 3: Liên hệ bản thân
+ Về nhận thức: Nhận thức được tầm quan trọng của sự thấu cảm trong gia đình.
+ Về hành động: Là người con, tôi tự nhủ phải thay đổi thái độ sống và cách yêu thương, học cách quan sát tinh tế, hạ bớt cái tôi cá nhân, biết lắng nghe và dành nhiều thời gian quan tâm đến mọi người.
Phần II. Viết
Câu 1.
a. Mở đoạn
Trong đoạn trích “Bầu trời của người cha” của Nguyễn Quang Thiều, dư âm đọng lại sâu sắc nhất trong lòng độc giả chính là vẻ đẹp tâm hồn của nhân vật My.
b. Thân đoạn
* Nội dung
– Ý 1: Vẻ đẹp của một người con hiếu thảo, giàu đức hi sinh và thấu cảm tận cùng nỗi đau của cha
– Sự hi sinh thầm lặng và tận tụy: Khi biến cố ập đến, cha bị tai nạn liệt nửa người, My không chùn bước hay bỏ cuộc. Cô sẵn sàng gác lại tuổi trẻ, từ bỏ cơ hội việc làm để mở lớp dạy trẻ, vừa kiếm tiền mưu sinh vừa giành trọn thời gian chăm lo cho cha từ miếng ăn đến giấc ngủ (thức giấc nhiều lần trong đêm để trở mình, giúp cha tiện tiểu). Tình yêu thương ở My đã hóa thành những hành động thiết thực, nhẫn nại và bền bỉ nhất.
– Sự thấu cảm sâu sắc nỗi đau tinh thần: My thấu hiểu trọn vẹn bi kịch trong tâm hồn cha. Cô biết cha từng là một phi công, từng ôm trọn những “vùng trời” nhưng nay lại bị giam cầm trong căn phòng chật hẹp, với bệnh tật giày vò. My day dứt khi chứng kiến đôi mắt cha “tròn như tấm toan chờ đợi” và rùng mình xót xa nghe tiếng thì thầm xa xăm “Vùng trời… cha muốn trở lại…”. Sự thấu cảm ấy đã xóa nhòa mọi khoảng cách, giúp My chạm đến tầng sâu nhất trong nỗi đau và khát vọng của người cha.
– Ý 2: Vẻ đẹp của một trái tim nghệ sĩ cao cả, dùng nghệ thuật để xoa dịu bi kịch và cứu rỗi linh hồn
– Quan niệm nghệ thuật vị nhân sinh: Với My, hội họa không phải là nấc thang để tìm kiếm sự nổi tiếng hay thỏa mãn cái tôi cá nhân. Tác giả nhấn mạnh: “chưa bao giờ cô theo đuổi một thành công nào đó trong nghệ thuật”. Cô mượn cọ vẽ chỉ với một khao khát cháy bỏng: mang vùng trời về trên toan để lấp đầy khoảng trống trong đôi mắt cha.
– Sự dấn thân và vắt kiệt mình vì nghệ thuật yêu thương: Những giọt nước mắt của My chất chứa bao nỗi đau, tận cùng của sự bất lực. Cô gục khóc vì “sự bất lực trong tình yêu của cô đối với người cha bệnh tật”. Để rồi trong đêm cuối cùng, cô dành chút sức lực cuối để hoàn thành bức tranh với hình ảnh “bóng cha trong suốt đang bay” cũng là lúc người cha thanh thản trút hơi thở cuối cùng. Nghệ thuật của My lúc này đã hóa thành đôi cánh thiên thần, xoa dịu mọi đớn đau thể xác để đưa linh hồn cha bay vào cõi vĩnh hằng tuyệt đẹp.
* Khái quát nghệ thuật: Tác giả xây dựng nhân vật qua miêu tả nội tâm tinh tế, đặt nhân vật vào tình huống bi kịch để làm nổi bật vẻ đẹp tâm hồn.
c. Kết đoạn
– Khẳng định: Nhân vật My là một biểu tượng đẹp đẽ, xúc động về tình cảm gia đình.
– Mở rộng: Rút ra thông điệp nghệ thuật chân chính luôn bắt nguồn từ tình yêu thương và hướng tới việc xoa dịu nỗi đau con người.
Câu 2.
I. Mở bài
Trên hành trình rong ruổi của cuộc đời, dẫu đôi chân có đi xa đến đâu, dẫu có chạm đến muôn vàn vinh quang rực rỡ, thì bến đỗ bình yên nhất của mỗi người vẫn luôn là gia đình. Nhưng ngôi nhà dù kiên cố đến mấy, đôi khi vẫn có những cơn sóng ngầm của sự rạn nứt nếu ta không biết cách giữ lửa. Giữa những người ruột thịt, liệu chỉ cần một trái tim biết rung động dạt dào là đã đủ để dựng xây tổ ấm? Phải chăng, tình cảm ấy cần được dẫn đường bởi sự thấu hiểu tận cùng? Có ý kiến sâu sắc đã chỉ ra rằng: “Với những người thân trong gia đình, yêu thương thôi chưa đủ mà cần có thêm sự thấu cảm”.
II. Thân bài
1. Giải thích, nêu quan điểm
– Giải thích:
+ Ta có thể hiểu “yêu thương” là thứ tình cảm tự nhiên, là sự quan tâm, gắn bó và mong muốn mang lại những điều tốt đẹp nhất cho những người ruột thịt.
+ Trong khi đó, “thấu cảm” lại là khả năng bước ra khỏi cái tôi của mình để đặt bản thân vào vị trí của người khác; là sự lắng nghe, rung động và hiểu thấu những nỗi đau, những áp lực vô hình hay những khát vọng thầm kín của đối phương.
+ Từ đó, ý kiến gửi gắm một thông điệp nhân văn: Trong các mối quan hệ gia đình, tình yêu thương bản năng là nền tảng cốt lõi, nhưng sự thấu hiểu, đồng cảm sâu sắc mới là chiếc chìa khóa vạn năng để hóa giải mọi khoảng cách và gìn giữ một mái ấm thực sự.
– Quan điểm: Quả thực, đây là một nhận định hoàn toàn đúng đắn, như một “kim chỉ nam” soi sáng cho văn hóa ứng xử trong mỗi gia đình hiện đại.
2. Bàn luận (Vì sao?)
a. Luận điểm 1:
– Nêu luận điểm: Trước hết, nếu chỉ có yêu thương mà thiếu đi sự thấu cảm, tình yêu ấy đôi khi sẽ trở thành gánh nặng và áp đặt.
– Lí lẽ: Bản chất của tình yêu thương thường mang tính chủ quan. Bạn hãy tưởng tượng tình yêu thương giống như một ngọn lửa sưởi ấm trong mùa đông. Nếu ngọn lửa ấy cháy quá to, cháy sai cách và ta cứ ép người khác phải ngồi thật gần, nó sẽ không sưởi ấm mà vô tình làm bỏng người ta yêu. Tương tự, nếu cha mẹ chỉ biết “cho đi” theo cách mình muốn mà không quan tâm con cái có “cần” hay không, tình yêu ấy dễ hóa thành “chiếc lồng vô hình”. Nhân danh tình yêu thương, cha mẹ ép con theo học ngành nghề chúng không thích; nhân danh sự quan tâm, vợ chồng kiểm soát cuộc sống riêng tư của nhau. Khi không có sự thấu hiểu làm ranh giới, yêu thương dễ sinh ra mù quáng, tạo ra sự ngột ngạt, phản kháng và khoét sâu thêm những khoảng cách thế hệ trong chính ngôi nhà của mình.
– Dẫn chứng: Mẹ của Thomas Edison là người mẹ giàu tình yêu thương và sự thấu cảm. Khi Edison bị nhà trường gửi thư từ chối, nhưng không vì thế mà bà thất vọng về con, thay vào đó người mẹ ấy đã tin tưởng, đồng hành và tạo điều kiện, kiên trì dạy con tại nhà, khơi dậy khả năng và niềm đam mê học hỏi của con. Nhờ sự thấu cảm ấy, Edison đã phát triển đúng hướng và trở thành nhà phát minh vĩ đại, cho thấy trong gia đình, yêu thương cần đi kèm với thấu hiểu.
b. Luận điểm 2:
– Nêu luận điểm: Hơn thế nữa, khi có thêm sự thấu cảm, tình yêu thương sẽ được trao đi đúng cách, giúp chữa lành và gắn kết các thành viên.
– Lí lẽ: Cuộc đời mỗi con người là một cuốn sách với những góc khuất không dễ dàng phơi bày. Gia đình có sự thấu cảm tựa như một khu vườn mà ở đó, mỗi cái cây đều được tưới tắm bằng sự tôn trọng để phát triển tự nhiên nhất. Sự thấu cảm giúp con cái hiểu đằng sau sự nghiêm khắc của cha mẹ là những giọt mồ hôi nhọc nhằn mưu sinh; giúp cha mẹ nhận ra đằng sau sự bướng bỉnh của tuổi dậy thì là những hoang mang cần người định hướng. Yêu thương là sợi dây gắn kết, còn thấu cảm chính là lớp đệm êm ái để sợi dây ấy không làm tổn thương ai khi bị kéo căng trước những giông bão cuộc đời. Có thấu cảm, ta mới biết bao dung cho những khiếm khuyết của người bạn đời, biết hạ cái tôi xuống để lắng nghe lời xin lỗi.
– Dẫn chứng: Quay trở lại với nhân vật My trong truyện ngắn “Bầu trời của người cha” (Nguyễn Quang Thiều), ta thấy một tấm gương rực sáng về sự thấu cảm. Cô không chỉ bón từng thìa cơm, giúp cha tiểu tiện mà cô còn thấu tận tâm can nỗi bế tắc của một cựu phi công bị giam cầm trên giường bệnh. Cô vẽ bức tranh bầu trời bằng nước mắt chính là đỉnh cao của sự thấu cảm để cứu rỗi linh hồn cha. Đúng như nhà văn Nam Cao từng đúc kết triết lý: “Chao ôi! Đối với những người ở quanh ta, nếu ta không cố tìm mà hiểu họ, thì ta chỉ thấy họ gàn dở, ngu ngốc, bần tiện, xấu xa, bỉ ổi… toàn những cớ để cho ta tàn nhẫn; không bao giờ ta thấy họ là những người đáng thương”.
3. Bàn luận mở rộng
– Phản đề: Tuy nhiên, trong nhịp sống hối hả hiện nay, vẫn còn không ít người viện cớ bận rộn để bao biện cho sự vô tâm, hời hợt với chính người thân của mình. Nhiều bậc cha mẹ nghĩ chỉ cần chu cấp vật chất cho con cái thay cho những bữa cơm quây quần. Ngược lại, cũng cần tỉnh táo nhận ra rằng, thấu cảm không đồng nghĩa với sự bao che, dung túng mù quáng cho những thói hư tật xấu của người thân. Thấu cảm là hiểu để cùng nhau sửa đổi và hướng tới những điều tốt đẹp hơn.
– Bài học (nhận thức + hành động): Thiết nghĩ, là học sinh, hiểu được giá trị của sự thấu cảm là một bài học lớn cho mỗi chúng ta. Ý thức được điều đó, bản thân em sẽ tự hứa phải thay đổi từ hôm nay: bớt đi một giờ lướt điện thoại để trò chuyện với cha mẹ nhiều hơn; học cách đặt mình vào vị trí của người lớn để thấu hiểu thay vì trách móc. Em sẽ học cách “lắng nghe để hiểu, nhìn lại để thương” ngay trong chính ngôi nhà của mình.
III. Kết bài
Có thể nói, ý kiến trên đã đặt ra cho mỗi chúng ta một bài học sâu sắc và thấm thía về nghệ thuật yêu thương trong gia đình. Tình máu mủ ruột rà là món quà vô giá của tạo hóa, nhưng để món quà ấy tỏa sáng rực rỡ nhất, nó cần được gọt giũa bằng sự thấu hiểu, bao dung và sẻ chia. Một mái nhà không được xây bằng gạch đá vô tri, mà được bồi đắp bởi những nhịp đập đồng điệu của trái tim. Hãy nhớ rằng: “Nơi lạnh nhất không phải là Bắc Cực, mà là nơi thiếu vắng tình thương và sự thấu hiểu”. Hãy bắt đầu yêu thương người thân của mình bằng cách cố gắng hiểu họ nhiều hơn mỗi ngày.
