Khối 9_ Đề KT giữa HKI_ THCS Long Biên_ 2025 – 2026
| PHÒNG GD&ĐT QUẬN LONG BIÊN TRƯỜNG THCS ĐỨC GIANG | ĐỀ KIỂM TRA GIỮA KÌ I Môn: Ngữ Văn – Lớp 9 Năm học: 2024 – 2025 Thời gian làm bài: 90 phút |
Phần 1: Đọc hiểu (4 điểm)
Đọc bài thơ sau và thực hiện yêu cầu nêu ở dưới.
CHỈ CÓ THỂ LÀ MẸ
Đặng Minh Mai
Nắng dần tắt trên con đường nhỏ
Dáng mẹ gầy giẹo giọ liêu xiêu.
Mẹ về để nấu cơm chiều
Bữa cơm đạm bạc thương yêu ấm lòng.
Cả đời mẹ long đong vất vả
Cho chồng con quên cả thân mình.
Một đời mẹ đã hy sinh
Tuổi xuân phai nhạt nghĩa tình đượm sâu.
Mưa và nắng nhuộm màu tóc trắng
Bụi gian nan đọng lắng nếp nhăn.
Rụng rồi thương lắm hàm răng
Lưng còng chân yếu ánh trăng cuối trời.
Tình của mẹ sáng ngời dương thế
Lo cho con tấm bé đến già.
Nghĩa tình son sắt cùng cha
Giản đơn dung dị mẹ là mẹ thôi.
Ân tình nào sánh xuể mẹ yêu.
Nghĩa dày độ lượng bao nhiêu
Có trong lòng mẹ sớm chiều bao dung.
Câu 1. Xác định thể thơ và phương thức biểu đạt chinh của bài thơ Chỉ có thể là mẹ
Câu 2: Cho biết nhân vật trữ tìnhvà chủ đề của bài thơ.
Câu 3. Trong khổ thơ sau, hình ảnh người mẹ hiện lên qua những từ ngữ nào? Những từ ngữ đó giúp em hiểu gì về người mẹ?
“Mưa và nắng nhuộm màu tóc trắng
Bụi gian nan đọng lắng nếp nhăn.
Rụng rồi thương lắm hàm răng
Lưng còng chân yếu ánh trăng cuối trời.”
Câu 4. Em hãy xác định và nêu tác dụng của biện pháp tu từ so sánh được sử dụng trong khổ thơ cuối bài.
Câu 5. Bài thơ đã gợi cho ta – những người làm con nhiều thông điệp ý nghĩa. Hãy viết những thông điệp mà em tâm đắc.
Phần 2: Viết (6điểm)
Câu 1 (2 điểm). Viết đoạn văn (khoảng 200 chữ) phân tích hai khổ thơ đầu bài thơ Chỉ có thể là mẹ – tác giả được trích dẫn trong phần đọc hiểu.
Câu 2 (4 điểm). Từ nội dung ý nghĩa bài thơ Chỉ có thể là mẹ (Đặng Minh Mai), hãy viết bài văn (khoảng 400 chữ) nêu lên suy nghĩ của em về ý nghĩa của tình mẫu tử trong cuộc sống.
—————- Hết —————
HƯỚNG DẪN CHẤM MÔN NGỮ VĂN – LỚP 9
năm học 2024 – 2025
| Phần | Hướng dẫn chấm | Điểm | ||||
| Phần 1: Đọc hiểu (4 điểm) | ||||||
| Câu 1 | – Thể thơ: Song thất lục bát – PTBĐ chính: Biểu cảm | 0,25 0,25 | ||||
| Câu 2 | – Nhân vật trữ tình: Người con – Chủ đề: Ca ngợi tình mẫu tử thiêng liêng | 0,25 0,25 | ||||
| Câu 3 | – Hình ảnh người mẹ hiện lên qua những từ ngữ: nhuộm màu tóc trắng, nếp nhăn, hàm răng rụng, lừng còng, chân yếu – Qua đó cho ta hiểu về người mẹ: một người mẹ già, trải qua bao mưa nắng, vất vả, tảo tần…. | 0,5 0,5 | ||||
| Câu 4 | – Biện pháp so sánh: Ân tình nào sánh xuể mẹ yêu. – Tác dụng: + Giúp tăng sức gợi hình, gợi cảm cho câu thơ. + Gợi những cảm nhận sâu sắc của người con về công lao to lớn của mẹ, ân nghĩa đó không đâu, không điều gì sánh bằng. + Thể hiện tình cảm quý trọng, biết ơn của người con dành cho mẹ. | 0,5 0,5 | ||||
| Câu 5 | – Nêu được ít nhất 2 thông điệp phù hợp Gợi ý: + Hãy trân trọng, biết ơn, thấu hiểu sự hi sinh của mẹ + Hãy thể hiện tình yêu thương với cha mẹ bằng những việc làm cụ thể … | 1,0 | ||||
| Phần 2: Viết (6 điểm) | ||||||
| Câu 1 2 điểm | a. Đảm bảo đúng yêu cầu của đề, cấu trúc đoạn văn ghi lại cảm xúc về một bài thơ Mở đoạn nêu được vấn đề, thân đoạn triển khai được vấn đề, kết đoạn khái quát được vấn đề. | 0,25 0,25 | ||||
| b. Triển khai đoạn văn theo trình tự hợp lí Bài viết có thể triển khai theo nhiều cách khác nhau song cần đảm bảo các ý sau: * Mở đoạn: Giới thiệu bài thơ và tác giả; nêu cảm nghĩ chung về đoạn thơ * Thân đoạn: – Trình bày cảm nghĩ về nét độc đáo của bài thơ về phương diện nội dung: người mẹ long đong, vất vả mưa nắng, yêu thương và chăm chút cho con, hy sinh vô điều kiện: + Người mẹ dáng gầy liêu xiêu, tất bật với bữa cơm chiều + Dáng người hao gầy, khắc khổ với mưa nắng nhuộm màu thời gian + Trong cảm nhận của con, mẹ cả một đời vất vả, lận đận, hy sinh tuổi xuân mình dành cho chồng, cho con. + Công lao to lớn của mẹ trời biển cũng không đong đếm hết được… – Trình bày cảm nghĩ về nét độc đáo của bài thơ về phương diện nghệ thuật: Ngôn ngữ thơ gần gũi, bình dị; giọng thơ xúc động thể hiện tình sự vất vả, tần tảo, hi sinh của mẹ dành cho con và gia đình; sử dụng từ láy… * Kết đoạn: Nêu khái quát, khẳng định giá trị về bài thơ/đoạn thơ | 1,5 | |||||
| Câu 2 4 điểm | a. Đảm bảo cấu trúc bài văn nghị luận b. Xác định đúng yêu cầu của đề. c. Yêu cầu đối với bài văn nghị luận: HS có thể trình bày theo nhiều cách, nhưng cần đảm bảo các yêu cầu sau: * Mở bài: – Giới thiệu vấn đề nghị luận. – Bày tỏ quan điểm của em * Thân bài: – Giải thích: Tình mẫu tử là tình cảm yêu thương, gắn bó qua lại giữa mẹ và con xuất phát từ trái tim mỗi người, là tình cảm vô bờ bến của mẹ dành cho con, là tấm lòng yêu thương, kính trọng, suốt đời không quên mẹ của con. – Bàn luận xác đáng vấn đề (có dẫn chứng) + Tình mẹ là tình cảm đầu tiên của mỗi con người. Sau chín tháng mười ngày mang nặng đẻ đau, giây phút được nghe đứa con bé bỏng cất tiếng khóc chào đời là giây phút hạnh phúc nhất của người mẹ. Đối với mỗi đứa con, khuôn mặt đầu tiên, nụ cười đầu tiên mà con bắt gặp chính là mẹ. Vì vậy tình mẹ là tình cảm gắn bó trong suốt cuộc đời con. + Hơn thế tình mẹ là tình cảm vừa có yếu tố máu thịt vừa mang tinh thần cao cả. Đứa con là hạt máu cắt đôi của mẹ. – Mẹ là người đã sinh ra con, mang nặng đẻ đau chín tháng mười ngày để cho con có hình hài, dáng đứng. Quy luật của cuộc sống, không có cây thì không có quả, không có người sinh thành thì không có chúng ta. Công đức sinh thành của mẹ không gì sánh bằng. + Mẹ không quản bao vất vả, nắng mưa đã nuôi dưỡng, chăm sóc con thành người. Dòng sữa ngọt ngào, lời ru của mẹ đã nuôi dưỡng con cả về vật chất và tinh thần. Lúc con ốm, con đau, cha mẹ lo lắng, chăm sóc đêm ngày, lúc con ngoan ngoãn, lớn khôn, cha mẹ sung sướng, tự hào. Mỗi bước trưởng thành của con mẹ thêm vất vả, gian nan. + Mẹ chính là người thầy, người cô đầu tiên trong cuộc đời con, mẹ dạy bảo con bài học làm người, uốn nắn con từng lời ăn tiếng nói, chỉ bảo con từng điều hay, lẽ phải. + Ngay cả trên bước đường đời con có vấp ngã, thất bại, buồn đau thì không ai khác, mẹ chính là điểm tựa bình yên nhất, là chỗ dựa tinh thần vững chắc nhất cho con, che chở, bảo vệ con, tiếp thêm cho con sức mạnh. + Thử hình dung, nếu một ngày không còn mẹ trên đường đời, chắc chắn đó sẽ là ngày buồn thảm nhất, chắc chắn đứa con sẽ là người bất hạnh nhất bởi sẽ không còn mẹ để được lo lắng, yêu thương, dạy bảo, chăm sóc. – Bàn luận mở rộng: Trong thực tế, người mẹ nào cũng yêu thương con mình, tuy nhiên cũng có nhiều người mẹ nhẫn tâm bỏ rơi con mình từ khi mới lọt lòng, hoặc vì những mục đích tầm thường mà lợi dụng con cái. Nhưng đó chỉ là hiện tượng cá biệt cần phê phán. Tình mẹ là thiêng liêng, cao cả. Nhưng không phải người con nào cũng hiểu và cảm nhận được. – Bài học: Hiếu thảo với mẹ là tình cảm đẹp đẽ nhất trong mọi tình cảm. Vì vậy, chúng ta cần ý thức rõ được điều đó đồng thời giữ gìn, nâng niu. Không có người mẹ nào có thể sống mãi cùng con cái. “Trẻ cậy cha, già cậy con”, khi về già con cái chính là điểm tựa của mẹ. Bên cạnh việc chăm lo đời sống vật chất còn phải dành thời gian chăm lo cả đời sống tinh thần cho mẹ. Đồng thời chia sẻ thiệt thòi với những em bé mất mẹ. * Kết bài: – Khẳng định lại quan điểm cá nhân – Liên hệ bản thân d. Chính tả, ngữ pháp:Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp tiếng Việt e. Sáng tạo: Có sự sáng tạo về dùng từ, diễn đạt, lựa chọn lí lẽ, dẫn chứng để bày tỏ ý kiến một cách thuyết phục. | 0,25 0,25 3,0 0,25 2,5 0,25 0,25 0,25 | ||||
| BGH duyệt Phạm Lan Anh | Tổ trưởng duyệt Nguyễn Thị Vân Anh | Người ra đề Đoàn Hưng | ||||
